తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు ప్రతీకగా నిలిచే పండుగ బతుకమ్మ. పూలను అందంగా పేర్చి గౌరమ్మను పూజిస్తూ మహిళలు, యువతులు ఎంతో ఉత్సాహంగా ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. ప్రకృతిని ఆరాధిస్తూ, కుటుంబ సౌభాగ్యం, ఆరోగ్యం, సంతోషం కోసం ప్రార్థించడం బతుకమ్మ పండుగ ప్రత్యేకత. సాధారణంగా తొమ్మిది రోజుల పాటు జరిగే ఈ వేడుకలో ప్రతి రోజుకు ఒక ప్రత్యేకమైన పేరు, నైవేద్యం ఉంటాయి.

1. ఎంగిలిపూల బతుకమ్మ

బతుకమ్మ వేడుకలు ఎంగిలిపూల బతుకమ్మతో ప్రారంభమవుతాయి. వివిధ రకాల పూలతో బతుకమ్మను పేర్చి గౌరమ్మను పూజిస్తారు. ఇది పండుగ ప్రారంభానికి సూచికగా నిలుస్తుంది.

2. అటుకుల బతుకమ్మ

రెండో రోజు అటుకుల బతుకమ్మను జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున అటుకులను నైవేద్యంగా సమర్పించి సంప్రదాయబద్ధంగా బతుకమ్మ పాటలు పాడుతూ వేడుకల్లో పాల్గొంటారు.

3. ముద్దపప్పు బతుకమ్మ

మూడో రోజు ముద్దపప్పు బతుకమ్మగా పిలుస్తారు. ముద్దపప్పు తదితర సంప్రదాయ నైవేద్యాలను గౌరమ్మకు సమర్పిస్తారు.

4. నానబియ్యం బతుకమ్మ

నాలుగో రోజు నానబియ్యం బతుకమ్మను నిర్వహిస్తారు. నానబెట్టిన బియ్యాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించడం ఈ రోజు ప్రత్యేకత.

5. అట్ల బతుకమ్మ

ఐదో రోజు అట్ల బతుకమ్మను జరుపుకుంటారు. అట్లను నైవేద్యంగా సమర్పించి మహిళలు సంప్రదాయ పాటలు పాడుతూ బతుకమ్మ ఆడుతారు.

6. అలిగిన బతుకమ్మ

ఆరో రోజు అలిగిన బతుకమ్మగా పిలుస్తారు. ఈ రోజుకు సంబంధించిన ఆచారాలు ప్రాంతాన్ని బట్టి మారవచ్చు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ రోజున వేడుకలు సాధారణ రోజుల కంటే భిన్నంగా నిర్వహిస్తారు.

7. వేపకాయల బతుకమ్మ

ఏడో రోజు వేపకాయల బతుకమ్మను జరుపుకుంటారు. వేపకాయల ఆకారంలో తయారుచేసిన పిండి వంటకాలను నైవేద్యంగా సమర్పించే సంప్రదాయం కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉంది.

8. వెన్నముద్దల బతుకమ్మ

ఎనిమిదో రోజు వెన్నముద్దల బతుకమ్మను నిర్వహిస్తారు. వెన్న లేదా వెన్నముద్దలకు సంబంధించిన నైవేద్యాలను సమర్పించి గౌరమ్మను పూజిస్తారు.

9. సద్దుల బతుకమ్మ

బతుకమ్మ పండుగలో చివరి రోజైన సద్దుల బతుకమ్మను అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు. మహిళలు అందమైన పూలతో పెద్ద బతుకమ్మలను పేర్చి సామూహికంగా పాటలు పాడుతారు. సంప్రదాయం ప్రకారం ఐదు రకాల సద్దులను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. అనంతరం బతుకమ్మలను చెరువులు, నీటి వనరుల వద్ద నిమజ్జనం చేస్తారు.

బతుకమ్మ పండుగ ప్రత్యేకత ఏమిటి?
బతుకమ్మ పండుగ తెలంగాణ మహిళల ఐక్యతకు, ప్రకృతి ప్రేమకు, స్థానిక పూల వైవిధ్యానికి ప్రతీక. తంగేడు, గునుగు, బంతి, చామంతి వంటి పూలతో బతుకమ్మలను అలంకరిస్తారు. సంప్రదాయ పాటలు, ఆటలు, పూజలతో గ్రామాలు, పట్టణాల్లో పండుగ వాతావరణం నెలకొంటుంది. బతుకమ్మ కేవలం పండుగ మాత్రమే కాదు; తెలంగాణ వారసత్వాన్ని, సంస్కృతిని తరువాతి తరాలకు పరిచయం చేసే గొప్ప సంప్రదాయం కూడా.