దేశభక్తి.. త్యాగం.. జాతీయతకు ప్రతీకగా నిలిచిన త్రివర్ణ పతాక రూపకర్త

భారతదేశం పేరు వినగానే మన కళ్లముందు మెదిలే చిహ్నాల్లో జాతీయ పతాకం అత్యంత ముఖ్యమైనది. మూడు రంగులతో, మధ్యలో అశోకచక్రంతో రెపరెపలాడే త్రివర్ణ పతాకం వెనుక ఒక మహనీయుడి ఆలోచన, దేశభక్తి, అంకితభావం ఉన్నాయి. ఆయనే పింగళి వెంకయ్య.

స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త, భాషా పండితుడు, జాతీయవాది అయిన పింగళి వెంకయ్య భారత జాతీయ పతాకానికి ప్రాథమిక రూపాన్ని రూపొందించి దేశ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు.

కృష్ణా జిల్లాలో జననం

పింగళి వెంకయ్య 1876 ఆగస్టు 2న అప్పటి మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలోని కృష్ణా జిల్లాలోని భట్లపెనుమర్రు గ్రామంలో జన్మించారు. చిన్నతనం నుంచే దేశభక్తి, కొత్త విషయాలను తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి ఆయనలో బలంగా ఉండేది.

యువకుడిగా బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీలో పనిచేసిన ఆయన దక్షిణాఫ్రికా యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు. అక్కడ మహాత్మా గాంధీని కలవడం ఆయన జీవితాన్ని మలుపుతిప్పింది. గాంధీజీతో ఏర్పడిన పరిచయం తరువాత ఆయన స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం వైపు మరింతగా ఆకర్షితులయ్యారు.

జెండాపై ప్రత్యేక ఆసక్తి

భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం రాకముందే దేశానికి ఒక ప్రత్యేకమైన జాతీయ పతాకం ఉండాలనే ఆలోచన పింగళి వెంకయ్యను ఆకర్షించింది. వివిధ దేశాల జాతీయ జెండాలను ఆయన అధ్యయనం చేశారు.

1916లో ఆయన భారతదేశానికి ఒక ప్రత్యేక జెండా అవసరమనే ఆలోచనతో A National Flag for India అనే పుస్తకాన్ని కూడా ప్రచురించారు. ఇందులో భారతదేశానికి ఉపయోగపడే వివిధ జెండా నమూనాలను ప్రతిపాదించారు.

గాంధీజీకి చూపించిన జెండా నమూనా

1921లో విజయవాడలో జరిగిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సమావేశం సందర్భంగా పింగళి వెంకయ్య ఒక జెండా నమూనాను మహాత్మా గాంధీకి సమర్పించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి.

ఆ ప్రారంభ నమూనాలో ఎరుపు, ఆకుపచ్చ రంగులతో పాటు చరకా ఉండేది. అనంతరం గాంధీజీ సూచనల మేరకు తెలుపు రంగును చేర్చడం, చరకాకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వంటి మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి.

కాలక్రమేణా జెండా రూపకల్పనలో మరిన్ని మార్పులు జరిగాయి. చివరకు 1947 జూలై 22న రాజ్యాంగ సభ భారత జాతీయ పతాకాన్ని అధికారికంగా ఆమోదించింది. ప్రస్తుత త్రివర్ణ పతాకంలో కాషాయం, తెలుపు, ఆకుపచ్చ రంగులతో పాటు మధ్యలో నీలిరంగు అశోకచక్రం ఉంటుంది.

జెండా రూపకర్తగా చిరస్మరణీయం

పింగళి వెంకయ్య రూపొందించిన ప్రారంభ నమూనా, నేటి భారత జాతీయ పతాకంతో పూర్తిగా ఒకేలా ఉండకపోయినా, భారత జాతీయ పతాక రూపకల్పన చరిత్రలో ఆయన పాత్రకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

అందుకే ఆయనను సాధారణంగా “భారత జాతీయ పతాక రూపకర్త” గా గౌరవిస్తారు.

కేవలం జెండా రూపకర్త మాత్రమే కాదు..

పింగళి వెంకయ్య ప్రతిభ జెండా రూపకల్పనకే పరిమితం కాలేదు. ఆయనకు భూగర్భ శాస్త్రం, వ్యవసాయం, భాషలు, విద్య వంటి అనేక రంగాలపై ఆసక్తి ఉండేది. వ్యవసాయానికి సంబంధించిన అంశాలపై పరిశోధనలు చేసి, రైతులకు ఉపయోగపడే విషయాలను ప్రచారం చేశారు.

ఆయన జీవితమంతా దేశ సేవ, జ్ఞానాన్వేషణ, స్వదేశీ భావనల చుట్టూనే సాగింది.

చివరి రోజుల్లో ఆర్థిక ఇబ్బందులు

దేశం కోసం జీవితాన్ని అంకితం చేసిన పింగళి వెంకయ్యకు చివరి రోజుల్లో ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి. అయితే తన పేరు చరిత్రలో నిలవాలని ఆయన కోరుకోలేదు. దేశం కోసం చేసిన సేవే తనకు గర్వకారణంగా భావించారు.

1963 జూలై 4న ఆయన కన్నుమూశారు.

నేడు ప్రతి భారతీయుడి గుండెల్లో..

పింగళి వెంకయ్యను మనం గుర్తుచేసుకునే ప్రతి సందర్భంలో భారత జాతీయ పతాకం మన కళ్లముందు నిలుస్తుంది. పాఠశాలల్లో చిన్నారుల చేతుల్లోనూ, సరిహద్దుల్లో సైనికుల చేతుల్లోనూ, స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకల్లోనూ, అంతర్జాతీయ వేదికలపైనా త్రివర్ణ పతాకం గర్వంగా రెపరెపలాడుతోంది.

ఆ జెండా కేవలం మూడు రంగుల వస్త్రం కాదు. అది భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటానికి, దేశ ఐక్యతకు, త్యాగాలకు, ప్రజల ఆశయాలకు ప్రతీక.

ఆ జాతీయ పతాక రూపకల్పనకు పునాది వేసిన పింగళి వెంకయ్య పేరు భారత చరిత్రలో ఎప్పటికీ చెరిగిపోదు.

“జెండా ఎగిరిన ప్రతిసారీ.. పింగళి వెంకయ్య దేశభక్తి కూడా మనకు గుర్తుకు రావాలి.”