టెహ్రాన్: ఇరాన్, అమెరికా మధ్య దౌత్యపరమైన ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న వేళ.. చర్చలను పునఃప్రారంభించే ప్రయత్నాల్లో భాగంగా ఖతార్ ప్రధాని, విదేశాంగ మంత్రి షేక్ మొహమ్మద్ బిన్ అబ్దుల్‌రహ్మాన్ అల్ థానీ గురువారం టెహ్రాన్‌లో పర్యటించారు. ఇరాన్‌పై ఆర్థిక ఒత్తిడిని మరింత పెంచుతామని అమెరికా ప్రకటించిన నేపథ్యంలో ఆయన పర్యటనకు ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది.

టెహ్రాన్‌లో ఖతార్ ప్రధాని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చీతో సమావేశమయ్యారు. ఈ సందర్భంగా ప్రాంతీయ పరిణామాలు, ఉద్రిక్తతలను తగ్గించే ప్రయత్నాలు, ఇరాన్-అమెరికా మధ్య మళ్లీ చర్చలకు అనుకూల పరిస్థితులు కల్పించే అంశాలపై ఇరువురు చర్చించినట్లు ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ వెల్లడించింది.

హోర్ముజ్ జలసంధిపై కీలక ప్రతిపాదన
ఇరాన్, ఒమన్ మధ్య హోర్ముజ్ జలసంధి కోసం ప్రతిపాదించిన దశలవారీ ప్రణాళికపైనా చర్చలు జరిగాయి. ఇందులో తాత్కాలికంగా ఇరాన్-ఒమన్ సంయుక్త నౌకాయాన మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేయడం, జలసంధిలో ఉన్న సముద్ర గనులను తొలగించేందుకు సంయుక్త ప్రాజెక్టు చేపట్టడం వంటి ప్రతిపాదనలు ఉన్నాయని ఖతార్ విదేశాంగ శాఖ తెలిపింది.

పొరుగు దేశాల సార్వభౌమత్వాన్ని గౌరవించడం, అంతర్జాతీయ నౌకాయాన స్వేచ్ఛను పరిరక్షించడం, చర్చల ద్వారానే సమస్యలకు పరిష్కారం కనుగొనడం అవసరమని అల్ థానీ స్పష్టం చేసినట్లు ఖతార్ తెలిపింది.

మధ్యవర్తిగా ఖతార్ కీలక పాత్ర
ఇరాన్‌కు పొరుగున ఉన్న ఖతార్ అమెరికాకు మిత్రదేశం అయినప్పటికీ, ఇరాన్-అమెరికా మధ్య అనధికారిక దౌత్య మార్గంగా వ్యవహరిస్తోంది. పాకిస్థాన్‌తో కలిసి గతంలో ఇరువర్గాల మధ్య కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాల సాధనలో ఖతార్ కీలక పాత్ర పోషించింది. అయితే ఏప్రిల్, జూన్‌లో కుదిరిన ఒప్పందాలు అనంతరం విఫలమయ్యాయి.

యుద్ధం ప్రారంభమై దాదాపు ఆరు నెలలు కావస్తున్నప్పటికీ, పూర్తిస్థాయి దౌత్య పరిష్కారం ఇంకా కనిపించడం లేదు. ప్రస్తుతం ప్రత్యక్ష దాడులు చాలావరకు నిలిచిపోయినప్పటికీ, హోర్ముజ్ జలసంధి నియంత్రణ విషయంలో ఇరాన్, అమెరికా మధ్య విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి.

హోర్ముజ్‌లో చమురు రవాణాకు భారీ అంతరాయం
ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా చమురు రవాణా గణనీయంగా పడిపోయింది. తాజా నౌకల ట్రాకింగ్ సమాచారం ప్రకారం సోమవారం కేవలం రోజుకు 50 లక్షల బ్యారెళ్ల చమురు మాత్రమే ఈ మార్గం గుండా రవాణా అయింది. యుద్ధానికి ముందు రోజుకు సుమారు 2 కోట్ల బ్యారెళ్ల చమురు ఈ జలసంధి ద్వారా రవాణా అయ్యేది.

దీంతో గురువారం చమురు ధరలు మరోసారి పెరిగాయి. బ్రెంట్ క్రూడ్ ఫ్యూచర్స్ 0.6 శాతం పెరిగి బ్యారెల్‌కు 88.35 డాలర్లకు చేరాయి. హోర్ముజ్ జలసంధి తిరిగి సాధారణ నౌకాయానానికి తెరుచుకునే అవకాశాలపై మార్కెట్లు దృష్టి సారించాయి.

ఇరాన్‌పై అమెరికా మరిన్ని ఆంక్షలు
ఇరాన్‌పై ఆర్థిక ఒత్తిడిని మరింత పెంచేందుకు అమెరికా చర్యలు చేపడుతోంది. ఇరాన్‌ను అంతర్జాతీయ వాణిజ్య భాగస్వాముల నుంచి దూరం చేసేలా మరిన్ని ఆంక్షలు విధించే ప్రణాళికలను వాషింగ్టన్ ప్రకటించింది.

ఈ చర్యలను ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మహ్మద్ బాకర్ ఖలీబాఫ్ తీవ్రంగా విమర్శించారు. దేశం ప్రస్తుతం “పూర్తిస్థాయి ఆర్థిక యుద్ధాన్ని” ఎదుర్కొంటోందని, ఈ సమయంలో జాతీయ ఐక్యత అవసరమని అన్నారు.

ఇరాన్ పార్లమెంట్ జాతీయ భద్రతా కమిటీ అధిపతి ఇబ్రహీం అజీజీ కూడా అమెరికా ఆంక్షలను “అమానవీయ, శత్రుత్వ చర్య”గా అభివర్ణించారు. అయితే ఈ ఆంక్షలు ఇప్పటికే తమ ప్రభావాన్ని కోల్పోయాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.

జలసంధిపై ఒప్పందం ఇంకా ఖరారు కాలేదు
ఇరాన్, ఒమన్ మధ్య హోర్ముజ్ జలసంధి నియంత్రణ, దాని ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని పంచుకునే అంశంపై అంగీకారం కుదిరిందని ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ బుధవారం ప్రకటించింది. అయితే అనంతరం ఓ సీనియర్ ఇరాన్ అధికారి దీనిపై తుది ఒప్పందం ఇంకా కుదరలేదని, వివరాలపై చర్చలు కొనసాగుతున్నాయని తెలిపారు.

హోర్ముజ్ జలసంధి విషయంలో ఇరాన్ తన నియంత్రణను చర్చల్లో కీలక ఆయుధంగా ఉపయోగిస్తోంది. అమెరికా మాత్రం నౌకలపై ఎలాంటి కమిషన్ విధించడాన్ని వ్యతిరేకిస్తోంది.

ఇదిలా ఉండగా, ఫిబ్రవరి 28 నుంచి హోర్ముజ్ జలసంధిలో 70 ఘటనలు నమోదయ్యాయని, వాటిలో 19 మంది నౌకా సిబ్బంది మరణించారని అంతర్జాతీయ సముద్ర సంస్థ (IMO) తెలిపింది. మంగళవారం కూడా ఓ గుర్తుతెలియని ప్రక్షేపకం ఓ చమురు ట్యాంకర్‌ను తాకడంతో మంటలు చెలరేగాయి. అనంతరం మంటలను అదుపులోకి తీసుకురాగా, సిబ్బంది అంతా సురక్షితంగా ఉన్నట్లు బ్రిటన్ మారిటైమ్ ట్రేడ్ ఆపరేషన్స్ సంస్థ వెల్లడించింది.

ఇరాన్‌పై సైనిక, ఆర్థిక ఒత్తిడి కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో ఖతార్ ప్రధాని తాజా టెహ్రాన్ పర్యటన.. ఇరాన్, అమెరికా మధ్య దౌత్య ప్రయత్నాలను మళ్లీ పట్టాలెక్కించేందుకు కీలక ముందడుగుగా మారుతుందా అన్నది ఇప్పుడు ఆసక్తికరంగా మారింది.