మైసూరు: గత కొంతకాలంగా వయోభారంతో అనారోగ్యానికి గురైన ఆమె మైసూరులో గుండెపోటుతో తుదిశ్వాస విడిచారు. తెలుగు చలనచిత్ర సంగీత చరిత్రలోనే కాకుండా, యావత్ దక్షిణ భారత సినీ పరిశ్రమలో తన గళంతో కొన్ని దశాబ్దాల పాటు కోట్ల మంది శ్రోతలను మంత్రముగ్ధులను చేసిన మహోన్నత గాయని ఎస్. జానకి. సంగీత ప్రియులు, సినీ అభిమానులు ఆమెను ఎంతో ఆప్యాయంగా, గౌరవంగా ‘జానకమ్మ’ అని పిలుచుకుంటారు. ఎలాంటి క్లిష్టమైన హావభావాలనైనా, ఎలాంటి కఠినమైన రాగాన్నైనా తన గొంతులో సునాయాసంగా పలికించగల అద్భుత ప్రతిభ ఆమె సొంతం.

రేపల్లె టూ సిరిసిల్ల.. సంగీత సాధన
జానకమ్మ 1938 ఏప్రిల్ 23న ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంటూరు జిల్లా రేపల్లె తాలూకాకు చెందిన పల్లపట్ల గ్రామంలో జన్మించారు. ఆమె తండ్రి ఉపాధ్యాయుడు కావడంతో, వారి కుటుంబం ఉద్యోగ రీత్యా కరీంనగర్ జిల్లాలోని సిరిసిల్లలో నివసించింది. చిన్నతనం నుంచే పాటలపై విపరీతమైన ఆసక్తి పెంచుకున్న జానకి.. ప్రసిద్ధ నాదస్వరం విద్వాంసుడు పైడిస్వామి వద్ద శాస్త్రీయ సంగీతంలో ప్రాథమిక పాఠాలు నేర్చుకున్నారు. కేవలం మూడేళ్ల ప్రాయం నుంచే ఆమె వేదికల పై పాటలు పాడటం ప్రారంభించడం విశేషం.

‘blue’ఎమ్మెల్యే సినిమాతో టాలీవుడ్ ఎంట్రీ
1957లో తమిళ చిత్రం ‘విధియిన్ విలయట్టు’ (సంగీతం: టి.చలపతిరావు) ద్వారా ఎస్. జానకి ప్లేబ్యాక్ సింగర్‌గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అదే సంవత్సరంలో ‘ఎమ్మెల్యే’ చిత్రంలోని “నీ నవ్వే నీ జగాన…” అనే ఎవర్‌గ్రీన్ పాటతో ఆమె టాలీవుడ్‌లోకి అడుగుపెట్టారు. ఆ తర్వాత ఆమె కెరీర్‌లో వెనక్కి తిరిగి చూసుకోవాల్సిన అవసరం రాలేదు. తన 60 ఏళ్లకు పైబడిన సుదీర్ఘ సినీ ప్రయాణంలో తెలుగు, తమిళం, కన్నడ, మలయాళంతో పాటు హిందీ, ఒడియా సహా దాదాపు 17 భాషల్లో 50,000 పైగా పాటలు పాడి భారతీయ సంగీత ప్రపంచంలో ఆల్‌టైమ్ రికార్డు సృష్టించారు. ఇందులో కన్నడ, మలయాళ భాషల్లో పాడిన పాటలే అత్యధికం.

పసితనపు గళం..ఎస్పీబీతో అద్భుత బంధం
చిన్న పిల్లల అమాయకపు గొంతుతో పాడాలన్నా, పండితులను మెప్పించే కర్ణాటక శాస్త్రీయ సంగీతమైనా, పల్లె పదాల జానపదమైనా జానకమ్మకు వెన్నతో పెట్టిన విద్య. ముఖ్యంగా ‘స్వాతిముత్యం’ చిత్రంలో ఆమె పాడిన “చిన్నారి పొన్నారి కిట్టయ్య…” పాటలో పలికించిన పసితనం ఇప్పటికీ వినేవారి కళ్లల్లో నీళ్లు తెప్పిస్తుంది. గానగంధర్వుడు దివంగత ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యంతో కలిసి ఆమె ఆలపించిన వేలాది యుగళ గీతాలు (Duets) భారతీయ చలనచిత్ర సంగీతంలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోయాయి.

పురస్కారాలు..పద్మభూషణ్‌ను తిరస్కరించిన వ్యక్తిత్వం

ఆమె అద్భుత గానానికి గుర్తింపుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి 4 సార్లు ఉత్తమ గాయనిగా జాతీయ పురస్కారాలు దక్కాయి. అలాగే వివిధ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుండి ఏకంగా 31 సార్లు రాష్ట్ర స్థాయి అవార్డులను (నంది అవార్డులతో సహా) అందుకున్నారు. మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం ఆమెను గౌరవ డాక్టరేట్‌తో సత్కరించింది. 2013లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమెకు ‘పద్మభూషణ్’ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది. అయితే, దక్షిణ భారత కళాకారులకు దక్కాల్సిన సరైన గుర్తింపు చాలా ఆలస్యంగా దక్కిందనే కారణంతో, ఆమె ఆ అవార్డును నమ్రతతో తిరస్కరించారు. ఈ ఘటన ఆమె నిష్కల్మషమైన వ్యక్తిత్వానికి, కళ పట్ల ఆమెకున్న గౌరవానికి నిదర్శనంగా నిలిచింది.